AMELİYATSIZ TEDAVİ
|
|
|
Tiroid hastalıklarında ameliyatın rolü her geçen gün azalmaktadır. Bunun nedeni
maliyetin düşürülmesi, hastanede yatma zorunluluğunun ortadan kaldırılması isteği,
anestezi ve cerrahi tedavinin kaçınılmaz olarak neden olabildiği sorunların önlenmesi
ve cerrahinin geriye dönülmez bir tedavi seçeneği olmasıdır. İyi eğitimli ve deneyimli
bir cerrahın yaptığı ameliyatlarda sorunla karşılaşma riski de azalmakla beraber
önlenemeyen bazı sorunlar yine de mevcuttur.
|
|
|
RAI Kapsül Tedavisinden Önce
Zehirli Guatr ve Sıcak Otonom
Nodül’lü bir Hastanın Sintigrafisi: Sadece nodül
verilen ilacı yakalamış (aşırı çalışıyor), tiroid
bezesinin geriye kalan bölümü ilacı tutmamış (çalışmıyor).
|
|
RAI Kapsül Tedavisinden Sonra
ehirli Guatr’ı Tedavi edilen aynı
hastanın sintigrafisi.Tiroid bezesinin tüm
bölümleri sintigrafi için verilen ilacı tutmuş ve
nodül yok olmuş (tüm beze eşit ve normal çalışıyor)
|
|
Bu nedenle Batı ülkelerinde, tiroid hastalıklarının tedavisinde, cerrahi tedavinin
rolü gittikçe azalmaktadır. Örneğin tiroidit (tiroid iltihabı), hipertiroidizm (zehirli
guatr) ve hipotiroidizm’de ameliyat bir seçenek olmaktan çıkmıştır. Cerrahi tedavi,
artık (neredeyse sadece) kanser
riski olan nodüllerde ince iğne aspirasyon biyopsisini takiben kullanılmaktadır.
Ancak ülkemizde cerrahi tedavi gerek nodüllü gerekse nodülsüz guatr çeşitlerinde
hala yaygın olarak uygulanmaktadır.
|
ZEHİRLİ GUATRDA AMELİYATSIZ TEDAVİ: RAI KAPSÜL TEDAVİSİ
|
Zehirli guatr,
nodüllü veya nodülsüz olabilir. Nodüllü zehirli guatr, genellikle sıcak otonom nodül
ile birliktedir. Nodülsüz zehirli guatrda ise tiroid dokusu yer yer “yalancı nodül”
görüntüsü verebilir. Her tür zehirli guatr’da RAI kapsül tedavisi uygulanabilmektedir. Kaldı ki zehirli
guatrda, hastaya anestezi vererek uygulanacak cerrahi tedavi sırasında ciddi hayati
tehlikeler de görülebilir. Bu tehlikelerin çoğu, ameliyat sırasında ortaya çıkan
tiroid krizi ve kalp komplikasyonlarına bağlıdır. Bu nedenle cerrahi tedavi uygulanacak
zehirli guatrlı hastaların hormonları bazı ilaçlarla normale düşürülüp ondan sonra
ameliyat edilmelidir;bu şekilde davranmakla bu komplikasyonların anestezi sırasında
ortaya çıkma olasılığı azalır ama tamamen önlenemez.
|
RAI Kapsül Tedavisi Nedir?
|
Zehirli guatr ve otonom sıcak nodül türü guatr hastalarında en etkili, en ekonomik,
en kesin, en konforlu ve en kalıcı yöntemdir. Nodülsüz zehirli guatr ve otonom sıcak
nodül türü zehirli guatr’da ve otonom sıcak nodüllü zehirli olmayan guatr’da en
başarılı sonuçları verir. Ameliyata göre bir çok üstünlükleri vardır:
Örneğin; ameliyat öncesinde hastanın tiroid hormon düzeylerinin normale düşürülmesi
zorunlu iken bu tedavide böyle bir zorunluluk yoktur: hastalarda hormon düzeyleri
yüksekken de bu tedavi başarı ile ve risksiz uygulanır. Bu tedavi ayrıca, ses tellerine
giden sinirlere ve kalsiyum bezelerine zarar vermez. Bu tedavide, hastaya düşük
doz radyoaktif iyot (RAI) kapsülü vermekteyiz. İsmi radyoaktif olmasına rağmen,
hastaya ve çevresindekilere verdiği radyasyon çok düşüktür.
|
RAI Kapsül Tedavisinin Aşamaları Nelerdir?
|
|
Bu tedavinin aşamaları; hastanın hazırlanması, kapsülün uygulanması, tedavi sonrası takip. Burada en önemli safha hastanın hazırlanmasıdır. Diğer bir husus da doz hesabı ve tiroid fonksiyonun belirlenmesidir. Doz hesabı, çok faktörlü bir değerlendirme sonucunda yapılır. Tedavi, hasta hastaneye yatırılmadan uygulanmaktadır. Uygulam sırasında hiç bir acı ve sıkıntı söz konusu değildir. Takip ise, tedaviden sonraki ilk aylarda başlayıp gittikçe seyrekleşen aralıklarla yapılmaktadır.
|
RAI Kapsül ile Tedavi Sonrası
|
Hastaya RAI kapsül uygulandıktan sonra, yasalar, tecrübem ve vicdanımla belirlediğim bazı kısıtlamalarla hastayı evine gönderiyoruz. Unutmamak gerekir ki, bu tedavi hastayı hastanede yatırmadan, ayakta verilen bir tedavi olup uygun doz ve hastanın yeterli bilgilendirmesi ile rahatlıkla eve gidebileceği bir uygulamadır. Bu tedaviden sonra hastanın kapalı bir hastane odasında “hapsedilmesi” ihtiyacı yoktur. Ancak, tiroid kanseri vakalarında guatr’da uyguladığımız dozun yaklaşık 20 katını uygulamak gerektiği için sadece tiroid kanser tedavisinden sonra hastaları özel yalıtımlı bir odada tecrit etmek gerekir; guatr için uyguladığımız RAI kapsül tedavisinde hastaları kapalı odada tecrit etmiyoruz!
|
Tedaviden Hemen Sonra İyileşecek miyim?
|
RAI kapsül tedavisinin “iyileştirici” etkisi hastalar tarafından yaklaşık bir ay sonra hissedilmeye başlar, fakat bu iyilerşmenin sonuçları serbest T3, serbest T4 ve TSH ölçümleri ile en erken yaklaşık 2 ay sonra ortaya konabilir. İyileştirici etkiler başlayana kadar hastanın özel olarak tiroid krizine karşı korunması zorunludur. Bu süreler hastadan hastaya değişebilir. Bazı hastalarda iyileştirici etkiler 10-15 günde başlarken bazen bu süre 3-4 ayı bulabiliyor. Hastanın hissedeceği ilk iyileştirici etki, çarpıntının ve saç dökülmesinin hızla yok olmasıdır.
|
RAI Kapsül Tedavisinden Sonra Devamlı İlaç Kullanımı
|
RAI kapsül tedavisinin hedefi, eskiden sanıldığı gibi tiroid hormon düzeyini normale düşürmek değildir. Bu tedavinin hedefi ve başarı ölçütü, serbest T3 ve serbest T4 hormonlarını normalin de altına düşürmek ve hastaların ihtiyaç duyacağı yeterli tiroid hormonunu uygun dozda devamlı kullanmasını sağlamaktır. Unutmamak gerekir ki zehirli guatrın hangi seçenek kullanılırsa kullanılsın (ameliyat, anti-tiroid ilaçlar dahil) her türlü başarılı tedavisi sonucunda hastanın hormonlarının normalin altına düşmesi (hipotiroidizm) kaçınılmazdır. Bu nedenle başarılı bir zehirli guatr tedavisini, muhakkak, "tiroksin desteği" dediğimiz eksik tiroid hormonunun yerine konulmasından ibaret olan devamlı, ömür boyu hormon tedavisi takip eder.
Hastanın yeterli titizlikle hazırlanmadığı ve RAI dozunun yetersiz kaldığı durumlarda tedavi sonrasında veya "iyot havuzu çok yüksek hastalarda" RAI kapsül tedavisinden sonra tiroid hormon düzeyi normale inen hastalarda, zehirli guatrın bir süre sonra tekrarı mümkündür (%5-8 vakada). Bu hastalarda ikinci kapsül uygulaması gerekebilir ve bu durumda başarı yaklaşık %100'dür. Ancak, ilk 6 ay içinde hormon düzeyi normale inen hastaların tiroid hormonlarının bir süre sonra normalin de altına inmiş bir halde karşımıza çıktığı da nadir olmayan durumlardandır. Bu nedenle erken takip sonuçlarına göre “tedavi başarı” kararı vermek çok yanlış sonuçlar doğurabilir.
|
RAI Kapsül Tedavisi ile Guatr ve Nodül Küçlür mü?
|
RAI tedavisinden sonrakii erken dönemde (6 aydan önce) nodül veya guatrın küçülmesi sık değidlir. Ancak tedaviden 6 ay sonradan itibaren başlayan bir “küçülme” süreci olabilir. Fakat, bu sitede tanımladığımız tedavi şekli ile guatrın veya nodülün küçülmesi hedeflenmemektedir; RAI kapsül tedavisinin burada anlattığımız uygulamasıyla tek hedefimiz zehirli guatrın bir daha tekrarlamasını önleyecek şekilde yüksek hormonların normalin altına düşmesini sağlamaktır. Bu tedavi ile geç dönemde ortaya çıkabilecek guatrın veya nodülün küçülmesi bir hediyedir (bir bonustur).
Ancak, RAI kapsül tedavisi, bazı Batı ülkelrinde guatrı veya nodülü küçültmek amacıyla da kullanılmaktadır. Türkiye’de bu tür “küçültme” amaçlı kullanımın yaratabileceği hasta-hekim ilişkilerindeki sorunlar nedeniyle ben bu tür kullanımı tercih etmiyorum ve amaçlamıyorum. Zehirli guatr ve otonom sıcak nodül türü guatr hastalarında en etkili, en ekonomik, en kesin, en konforlu ve en kalıcı yöntemdir. Nodülsüz zehirli guatr ve otonom sıcak nodül türü zehirli guatr’da ve otonom sıcak nodüllü zehirli olmayan guatr’da en başarılı sonuçları verir. Ameliyata göre bir çok üstünlükleri vardır:
Örneğin; ameliyat öncesinde hastanın tiroid hormon düzeylerinin normale düşürülmesi zorunlu iken bu tedavide böyle bir zorunluluk yoktur: hastalarda hormon düzeyleri yüksekken de bu tedavi başarı ile ve risksiz uygulanır.Bu tedavi ayrıca, ses tellerine giden sinirlere ve kalsiyum bezelerine zarar vermez.Bu tedavide, hastaya düşük doz radyoaktif iyot (RAI) kapsülü vermekteyiz. İsmi radyoaktif olmasına rağmen, hastaya ve çevresindekilere verdiği radyasyon çok düşüktür.
|
RAI Kapsül Tedavisinin Hastalara Zararı Var mı?
|
|
RAI’nin hastalarda kısırlık ve kanser yapmadığı gerek Amerika Birleşik Devletleri gerekse diğer bir çok Batı ülkesinde binlerce hastanın yıllarca takip edildiği bilimsel araştırmalarla kanıtlanmıştır. Bu amaçla bir tıp literatür araştırması yapabilirsiniz: bunun içinwww.pubmed.com adresine girip çıkan ekrana “radioiodine therapy in hyperthyroidism” anahtar kelimelerini giriniz. Bu tarama ile 1960’dan beri bu alanda bilimsel dergilerde yayınlanmış araştırma sonuçlarını görebilirsiniz. Rehberimiz bilim olduğu için bilimsel olmayan hiç bir açıklamaya itibar etmeyiniz. Komşunuz, akrabanız ve arkadaşınızın açıklamaları bilimsel ise dikkate alınız. Bu tedavi yeni ve denenmemiş bir yöntem değildir; 1956'dan beri fiilen rutin tedavi aracı olarak tüm Batı ülkelerind e kullanılmaktadır. Ancak, bu tedavinin ince bazı ayrıntıları tedavinin başarısını yok edebilmektedir. O açıdan bu konuda deneyimli, bilgili ve akademik çalışma yapmış kişilerin bu yöntemi uygulaması tavsiye edilmektedir. "Kapsül", basit bir ilaç uygulaması değildir. Bu yöntem, bir tedavi süreci ve bütünlük içinde uygulanması gereken bir tedavi aracıdır. Eski uygulama usulleri ile daha önce bazı dönemlerde başarı oranı düşük bir şekilde uygulanmış olan olan bu yöntemi Batı ülkelerinde uyguladığımız şekliyle son bilimsel değerlendirmeler ve tekniklerle uygulamaktayız; bu nedenle de başarı oranımız tıp literatürü ile yüzde yüz uyumludur.
|